“Bu tarih [mahremiyetin tarihi, y.n.], toplumu
ayakta tutan nazik bir dengenin
seküler ve kapitalist
varoluşun ilk dalgalarında yitirilişinin tarihidir”
Richard Sennett, Kamusal İnsanın Çöküşü
Kapitalizm, bireyin mucididir. Birey, kapitalizme özgü toplumsal
ilişkiler içerisinde üretilir.. Birey, bütün içeriği ve liberal kullanışlılığı
ile birlikte aynı anda bir özgürleşme ve baskı olarak görünen paradoksal
sürecin içinde, mücadele ve yenilgilerin üzerinde biriktiği bir üründür.
Sermaye/üretim devreleri haline gelen kentlerin, tamamen dağıttığı eski
ortaklaşmacı/dayanışmacı -ve şüphesiz yine içkin olarak baskıcı ailevi/feodal-
biçimlerin ötesinde ve onlara karşı oluşur. Kendini, kendi eyleminin
sahiplenicisi/maliki olarak gören, ilkelerini kendisi oluşturarak, sonuçlarını
kendine mâl etmek isteyen; bu “özbilinci” bütün diğer ilişkilerinin mutlak
belirleyeni olduğu bir toplumsal oluşumdur. Burada ana mesele, bireyin üretim
olduğu söylendiğinde onu gerçekten de söylendiği gibi anlamaktır. Yani aslında,
daima, belli bir kolektif ilişki alanında işleyen çeşitli bireyselleştirici
iktidar edimlerinden bahsetmemiz gerekir. Birey de, tüm diğer toplumsal
oluşumlar gibi, kolektif bir varlıktır. Kapitalizm, sürekli farklı toplumsal
ilişkilerin içinde hareket eden bir oluşu kapatıp, onu bir birey olarak
örgütler. Birey, bu anlamda, özbilinç ile tarif edilen molar bir
organizasyondur. Bireyleştirici tertibatlarn ve benlik teknolojilerinin
sonucudur. Bunlar, içinde üretimde bulunduğumuz ve yaşadığımız toplumsal uzamın
farklı noktalarında farklı şekillerde karşılaştığımız tertibat ve
teknolojilerdir. Okulda bireysel notlama, ödev, tez uygulamaları; bireyin
sorumluluğunu vurgulayan ve cezalandıran disiplin yönetmelikleri; hocaların
hitap etme tarzları vs., okulun içinde, öğrenim ve entelektüel üretim
deneyimini kişisel bir deneyim, kişinin kendi bireysel risk, kâr, zarar hesabı,
kişinin kendi tutkuları, hırsları olarak yaşamasını sağlayan, kışkırtan,
yönlendiren tertibatın bir parçasıdırlar. Burada kişisel gelişim kursları,
kendini tanıma teknikleri, yeteneklerin ortaya çıkarılması süreçleri, ama en
önemlisi kişinin kendi gelecek kurgusunu ve başarı hırsı için seferber edilen
kendi üzerine düşünmeden ve ikbal fantezileri üretiminden oluşan diğer benlik teknolojileri de tanımlanabilirler.
